Cây Argan – “báu vật” giữa lòng hoang mạc của Maroc
Bước ra khỏi hostel ở Marrakech, mình lên chiếc xe đã đợi sẵn để tới thành phố Essaouira nhỏ xinh bên bờ Đại Tây Dương của Maroc. Chỉ là chuyến day tour đi về trong ngày, nhưng mình lại được biết thêm chi tiết thú vị về vùng đất cằn cỗi này : cây Argan.
Mục lục
Màu xanh cằn cỗi trên hoang mạc
Chiếc xe bon bon tiến về phía Tây Nam để tới thành phố biển Essaouira, băng qua những con đường rực nắng và gió khô nóng. Suốt 2 bên đường, mình luôn thấy những bóng cây xù xì, thân gai góc mọc rải rác trên đất sỏi khô cằn.
Người hướng dẫn nói đó là Argan, một loài cây đặc hữu của Maroc có niên đại từ kỷ Phấn trắng. Ngày nay loài cây này chỉ có thể sinh trưởng và phát triển tốt nhất tại dải đất hẹp phía Tây Nam Maroc này. Và con đường mình đang đi từ Marrakech tới Essaouira chính là một trong những nơi đặc biệt đó.
Và bạn biết gì không ?
Giống như những loài cây sống trên sa mạc, rễ của cây Argan có thể cắm sâu tới 30m xuống lòng đất để tìm nguồn nước. Cũng chính nhờ bộ rễ cắm sâu xuống đất như vậy mà nó tạo thành 1 “bức tường” vững chắc giúp ngăn chặn sự xâm lấn của sa mạc Sahara.
200 năm – đó là số tuổi thọ mà một cây Argan có thể đạt tới.
Với khí hậu khô cằn bán hoang mạc và nhiệt độ có thể lên tới 50°C, khi các loài thực vật khác không thể trụ nổi thì cây Argan vẫn sống tốt và đâm hoa kết trái.
Những chú dê… vắt vẻo trên cây
Chiếc xe từ từ chậm lại và dừng cái phịch bên vệ đường. Mình vẫn chưa biết có chuyện gì đang xảy ra.
“Kìa, các bạn có 5 phút chụp ảnh ở đây” – người hướng dẫn nói lớn với cả đoàn và chỉ tay về phía một cây Argan đằng xa.
“Haha đó là một cây Argan với rất nhiều chú dê đang vắt vẻo đứng bên trên” – thực sự mình rất phấn khích lúc đó.
Mình đã lướt qua bức ảnh thú vị này trên Instagram khi lên plan cho chuyến đi tới Maroc rồi. Nhưng mình lại nghĩ rằng nó ở vùng nào đó chứ không phải ngay đây.
Những chú dê trên cây Argan là một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng và đầy thú vị mà ta chỉ có thể chứng kiến tại Maroc.
Do thảm thực vật dưới mặt đất nơi đây quá nghèo nàn nên giống dê Tamri bản địa này đã rèn luyện cho mình một “tuyệt kỹ”: leo thẳng lên những cành cây Argan gai góc để ăn quả và lá.
Nếu chỉ nhìn lướt qua từ xa chắc mình sẽ nghĩ đây là một cây Argan giả quá.
Và bạn biết gì không?
Cũng tương tự như cà phê chồn, những chú dê ở đây leo lên cây ăn quả Argan và thải ra hạt do không tiêu hoá được. Qua quá trình “xử lý” thì lớp vỏ ngoài của hạt bị mềm ra, giúp người dân thu hoạch dễ dàng hơn để đem đi làm tinh dầu.
Tuy nhiên hiện nay để đảm bảo vệ sinh cho việc sản xuất tinh dầu, họ đã hạn chế lấy hạt từ quy trình “xử lý” đặc biệt này của những chú dê.
Những giọt “vàng lỏng” từ miền cát nóng
Những quả Argan màu xanh nhạt trông như quả ô-liu này chính là nguyên liệu để sản xuất ra thứ tinh dầu vô cùng giá trị.
Dầu Argan được sử dụng chủ yếu trong ẩm thực và sản xuất mỹ phẩm. Nhờ có giá trị cao nên dầu Argan được người dân nơi đây xem như những giọt “vàng lỏng” nuôi sống họ.
Người hướng dẫn lại thả cả đoàn xuống một hợp tác xã sản xuất dầu Argan truyền thống trên đường đi.
Mình nhanh tay lấy máy ảnh ra chụp.
Những người phụ nữ Berber bản địa đang ngồi trên sàn, người thì đang tỉ mẩn dùng đá để đập vỡ lớp vỏ cứng ngắt của hạt Argan – công việc đòi hỏi sự khéo léo cao để không làm nát phần nhân bên trong – công việc đã từng là của các chú dê Tamri.
Người lại nhễ nhại mồ hôi, đang cặm cụi xay hạt Argan để tạo ra những giọt “vàng lỏng” quý giá.
Những âm thanh lách cách của tiếng đập vỏ và hình ảnh tuần tự theo nhịp của quá trình tạo ra giọt dầu Argan cho mình phần nào cảm nhận được sự vất nhưng đầy cần mẫn của những người phụ nữ Berber nơi này.
Và bạn biết gì không?
Hạt Argan sau khi tách vỏ sẽ được rang qua (nếu làm dầu ăn) hoặc để nguyên (nếu làm mỹ phẩm). Sau đó, người ta sẽ dùng cối đá để ép ra dầu.
Để ép ra được 1L dầu Argan nguyên chất, người ta sẽ phải cần tới tận 30-40kg quả tươi và gần 15h lao động.
Những trải nghiệm quý giá
Bước lên xe tiếp tục hướng tới Essaouira, mình đã rất thoả mãn. Hành trình khám phá Maroc của mình sẽ không trọn vẹn nếu thiếu đi 2 trải nghiệm thị giác ngắn ngủi ấy.
Hơn nữa, mình còn hiểu được thêm về cây Argan, về giá trị kinh tế mà nó mang lại cho người dân nơi đây. Và trên hết, các hợp tác xã dầu Argan còn giúp những người phụ nữ Berber ở vùng nông thôn được giải phóng và có quyền tự chủ về nhiều mặt trong một xã hội vốn còn nhiều định kiến.
Giọt dầu Argan ấy không chỉ làm đẹp cho thế giới, mà còn làm thay đổi số phận của những người phụ nữ nơi đây.
Đọc thêm: Essaouira - Góc bình yên bên bờ Đại Tây Dương